به‌گزارش قدس آنلاین، بی‌ثباتی اقتصادی، تغییرات مداوم مقررات و ادامه ابهام در روابط خارجی، پیش‌بینی مسیر اقتصاد ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ را برای فعالان بخش خصوصی دشوار کرده است. در شرایطی که اقتصاد با فشارهای داخلی و خارجی هم‌زمان روبه‌روست، سناریوهای متفاوتی از ادامه وضعیت فعلی و تشدید فشارهای اقتصادی تا احتمال بهبود روابط خارجی و بازگشت تدریجی به مسیر رشد مطرح می‌شود.
مهراد عباد، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین درباره چشم‌انداز اقتصاد ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ گفت تداوم بی‌ثباتی‌های داخلی و خارجی، فضای تصمیم‌گیری را برای فعالان اقتصادی پیچیده‌تر کرده است. به گفته او، در وضعیت فعلی حتی برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت برای بسیاری از بنگاه‌ها دشوار شده و مسیر آینده اقتصاد را باید در قالب چند سناریو بررسی کرد.
سه سناریو برای اقتصاد ایران در نیمه دوم ۱۴۰۵
عباد با اشاره به سناریوهای مختلف درباره چشم‌انداز اقتصاد ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: با توجه به بی‌ثباتی‌های ماه‌های اخیر، پیش‌بینی دقیق آینده اقتصاد بسیار دشوار شده است و به همین دلیل، تحلیل‌ها بیش از گذشته بر بررسی سناریوهای گوناگون متمرکز شده‌اند.
سناریوی بدبینانه؛ ادامه جنگ یا وضعیت «نه جنگ، نه صلح»
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران درباره بدترین سناریوی پیش‌روی اقتصاد ایران گفت: ادامه جنگ یا تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» در روابط بین‌الملل می‌تواند فشارهای اقتصادی داخلی را افزایش دهد و شرایط فعالیت اقتصادی را سخت‌تر کند.
او با اشاره به افزایش فشارهای تحریمی افزود: از یک سو تحریم‌های اقتصادی و فشارهای خارجی بیشتر شده و از سوی دیگر، مشکلات اقتصادی انباشته‌شده در داخل همچنان پابرجاست. در سال‌های گذشته بخشی از اصلاحات اقتصادی انجام شده، اما قسمت مهمی از اصلاحات مورد نیاز، ماهیتی اساسی و ساختاری دارد و هنوز به‌طور کامل اجرا نشده است.
عباد درباره وضعیت تولید و تجارت خارجی کشور بیان کرد: آمارهای اخیر از کاهش سرانه تولید ناخالص داخلی حکایت دارد و میزان واردات و صادرات نیز در پنج ماه اخیر نسبت به دوره قبل حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است.
به گفته او، در سناریوی بدبینانه، وابستگی قابل توجه اقتصاد ایران به روابط بین‌الملل باعث می‌شود ادامه تنش‌های خارجی شرایط اقتصادی را دشوارتر کند. برخی اقتصاددانان حتی احتمال افزایش نرخ دلار تا محدوده ۳۰۰ هزار تومان را مطرح کرده‌اند.
سناریوی میانه؛ تداوم ابهام و کاهش راندمان فعالیت‌ها
عباد درباره سناریوی میانه توضیح داد: در این حالت، تنش‌های موجود افزایش پیدا نمی‌کند، اما وضعیت «نه جنگ، نه صلح» ادامه خواهد داشت. فشار اقتصادی در این سناریو ممکن است از حالت بدبینانه کمتر باشد، اما نباید انتظار بهبود قابل توجه شرایط اقتصادی را داشت.
او با اشاره به اثر بی‌ثباتی بر تجارت داخلی و خارجی افزود: شرایط فعلی به‌طور مستقیم بر هر دو بخش تجارت اثر گذاشته و کاهش راندمان فعالیت‌های اقتصادی را به دنبال داشته است.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران درباره نرخ ارز در این سناریو گفت: اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، احتمال دارد ارزش پول ملی در برابر دلار در محدوده ۲۵۰ هزار تومان باقی بماند. در مجموع، می‌توان بازه‌ای بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان را برای نرخ دلار در سناریوهای مختلف متصور بود.
سناریوی خوش‌بینانه؛ توافق خارجی و شوک مثبت به اقتصاد
عباد بهترین سناریو را شکل‌گیری یک توافق مناسب بین‌المللی و نزدیک شدن روابط تجاری خارجی ایران به وضعیت عادی دانست. با این حال، او تاکید کرد که حتی در صورت دستیابی به توافق، بازگشت کامل اقتصاد ایران به شرایط پیش از تحریم‌ها زمان‌بر خواهد بود و مذاکرات و روند رفع تحریم‌ها نیز به سرعت انجام نمی‌شود.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران با اشاره به واکنش سریع اقتصاد ایران به اخبار سیاسی و بین‌المللی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی، بسیاری از عوامل در کوتاه‌مدت اثر خود را نشان می‌دهند و حتی اعلام خبر توافق می‌تواند یک شوک مثبت به اقتصاد وارد کند.
عباد درباره اثر احتمالی توافق بر بازار ارز گفت: اگر خبر توافق و عادی شدن روابط خارجی منتشر شود، بخشی از حباب‌های موجود در اقتصاد تخلیه خواهد شد و در چنین شرایطی، برخی پیش‌بینی‌ها از کاهش نرخ دلار تا محدوده ۲۰۰ هزار تومان حکایت دارد.
او درباره مسیر اقتصاد ایران پس از بهبود روابط خارجی افزود: اگر روابط تجاری ایران با سرعت بیشتری برقرار شود، واردات مواد اولیه مورد نیاز تولید افزایش پیدا کند و صادرات توسعه یابد، امکان بهبود شرایط اقتصادی در سال آینده بیشتر خواهد شد.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران در عین حال تاکید کرد: بهبود روابط خارجی به‌تنهایی کافی نیست و برای دستیابی به رشد اقتصادی پایدار، مشکلات داخلی از جمله کسری بودجه دولت و ناکارآمدی برخی روندهای تجاری نیز باید اصلاح شود.
عباد درباره چشم‌انداز کوتاه‌مدت اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵ گفت: حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریو، با توجه به زمان باقی‌مانده تا پایان سال، امکان جبران کامل مشکلات اقتصادی در کوتاه‌مدت وجود ندارد و بخشی از آثار مثبت احتمالی توافق و کاهش تنش‌ها می‌تواند در سال آینده نمایان شود.
بخش خصوصی؛ از توسعه تا تلاش برای بقا
عباد توضیح داد که بخش بزرگی از فعالان بخش خصوصی در ماه‌های اخیر خسته و ناامید شده‌اند. به گفته او، انتشار مداوم اخبار متفاوت درباره توافق یا عدم توافق و رفت‌وبرگشت میان اخبار مثبت و منفی، فضای اقتصادی را برای فعالان کسب‌وکار فرسایشی کرده است.
او درباره وضعیت بنگاه‌های اقتصادی گفت: بسیاری از فعالان اقتصادی همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند، اما بخش قابل توجهی از بنگاه‌ها در شرایط فعلی بیشتر به دنبال بقا هستند و توسعه و پیشرفت را از اولویت‌های خود کنار گذاشته‌اند.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران با اشاره به مفهوم تاب‌آوری در بخش خصوصی خاطرنشان کرد: تاب‌آوری اکنون به یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد توجه بخش خصوصی تبدیل شده است. فعالان اقتصادی تلاش می‌کنند از شرایط سخت فعلی عبور کنند، اما بی‌ثباتی اقتصادی امکان پیش‌بینی آینده را از بسیاری از بنگاه‌ها گرفته است.
عباد افزود: رشد اقتصادی به ثبات نیاز دارد تا بخش خصوصی و بنگاه‌های اقتصادی بتوانند برای آینده تصمیم‌گیری کنند، اما اکنون حتی برنامه‌ریزی برای یک روز آینده نیز برای بسیاری از فعالان اقتصادی دشوار شده است.
او با اشاره به تغییر افق برنامه‌ریزی در بنگاه‌ها گفت: در گذشته بسیاری از شرکت‌ها برنامه‌های سالانه تنظیم می‌کردند و برای یک سال آینده برنامه مشخص داشتند، اما اکنون به دلیل تغییر مداوم شرایط اقتصادی، مقررات و بخشنامه‌ها، بسیاری از برنامه‌ها حتی باید به‌صورت هفتگی بازبینی و اصلاح شوند.
«تحریم داخلی» در کنار تحریم خارجی
عباد با اشاره به تغییرات مداوم مقررات داخلی گفت: تغییر مکرر بخشنامه‌ها و مقررات، فشار مضاعفی بر بخش خصوصی وارد کرده و از نگاه فعالان اقتصادی، این وضعیت در کنار تحریم‌های خارجی نوعی «تحریم داخلی» ایجاد کرده است.
او درباره هم‌زمانی فشارهای داخلی و خارجی بر بنگاه‌ها بیان کرد: تحریم‌های خارجی نیز روزبه‌روز گسترده‌تر شده و ترکیب فشارهای خارجی با بی‌ثباتی مقررات داخلی، فضای فعالیت را برای بخش خصوصی بیش از گذشته مبهم کرده است.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران درباره نقش دولت و سیاست خارجی در عبور اقتصاد ایران از وضعیت فعلی اظهار کرد: در شرایط کنونی، نقش فعالان حوزه دیپلماسی خارجی و سیاست‌گذاری دولت اهمیت زیادی دارد و رویکرد دولت و وزارت امور خارجه باید به سمت ایجاد تعامل سازنده با جهان حرکت کند.
عباد با اشاره به بی‌ثباتی در طرف‌های خارجی ایران ادامه داد: طرف‌های مقابل نیز با بی‌ثباتی در تصمیم‌گیری مواجه هستند و تغییرات مداوم تصمیم‌های سیاسی، شرایط فعالیت را برای بنگاه‌های بخش خصوصی ایران دشوارتر کرده است.
او درباره پیامدهای تحریم‌ها برای جامعه و بخش خصوصی خاطرنشان کرد: در سال‌های گذشته فشار تحریم‌ها بیش از آنکه مستقیماً متوجه دولت باشد، بر مردم و بخش خصوصی وارد شده و افزایش تحریم‌ها نیز فشار بیشتری به بنگاه‌ها و خانوارها منتقل می‌کند.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران درباره آثار محدودیت‌های حمل‌ونقل هوایی افزود: محدودیت‌های پروازی نمونه‌ای از فشارهایی است که به‌طور مستقیم زندگی مردم را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ از سفر شهروندان به کشورهای دیگر گرفته تا انتقال برخی کالاهای ضروری مانند دارو که بخشی از جابه‌جایی آنها از مسیر هوایی انجام می‌شود.
عباد در توضیح مسیر مطلوب اقتصاد ایران گفت: امیدواریم وضعیت کشور هرچه سریع‌تر به سمت شرایط عادی حرکت کند و ایران با حفظ اقتدار ملی و ایجاد تعامل سازنده با جهان، بتواند روابط تجاری عادی‌تری برقرار کند.
او در پایان تاکید کرد: اگر هدف، توسعه کشور، افزایش رفاه مردم و کاهش مشکلات معیشتی است، مجموعه‌ای از اقدامات داخلی و خارجی باید هم‌زمان انجام شود تا اقتصاد ایران بتواند به مسیر توسعه بازگردد.
نظر شما